محمد الريشهري
225
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
معناى ارائهء طريق است ؛ ولى هدايت خاص به معناى رساندن به مقصد . نكتهء قابل توجّه ، اين است كه شرط برخوردارى از هدايت خاصّ الهى ، پيروى از هدايت عامّ اوست . هدايت به معناى نخست ، بى ترديد ، از طريق انبيا و اوصياى آنان صورت مىگيرد ، هر چند بر پايهء برخى احاديث ، هدايت دوم نيز از طريق آنهاست ، مانند اين حديث كه به سند معتبر از امام باقر عليه السلام نقل شده است : لَنورُ الإِمامِ فى قُلوبِ المُؤمِنينَ أنوَرُ مِنَ الشَّمسِ المُضيئَةِ بِالنَّهارِ ، وَ هُمُ الَّذينَ يُنَوِّرونَ قُلوبَ المُؤمِنينَ ، وَ يَحجُبُ اللَّهُ نورَهُم عَمَّن يَشاءُ ، فَتُظلَمُ قُلوبُهُم وَ يَغشاهُم بِها . « 1 » نور امام در دلهاى مؤمنان ، تابناكتر از نور خورشيدِ تابان در روز است . به خدا سوگند ، آنان دلهاى مؤمنان را روشن مىكنند . اين سخن مىتواند اشاره به اين نكته باشد كه نقش انبيا و اوصياى آنان كه به موقعيت ولايت تكوينى دست يافتهاند ، تنها نشان دادن راه تكامل نيست ؛ بلكه ضمير و باطن و جان انسانهاى مستعد در پرتو نورافشانى باطنى آنان ، پرورش مىيابند و به سوى كمال مطلق - كه مقصد و مقصود حركت انسانى است - ، رهسپار مىگردند . علّامه طباطبايى در تبيين نقش امام در هدايت باطنى انسانها مىفرمايد : كسى كه حامل درجات قرب و امير قافلهء اهل ولايت بوده و رابطهء انسانيت را با اين واقعيت حفظ مىكند ، در لسان قرآن ، « امام » ناميده مىشود . « امام » يعنى : كسى كه از جانب حق - سبحانه - ، براى پيشروى صراط ولايت ، اختيار شده و زمام هدايت معنوى را در دست گرفته . ولايت كه به قلوب بندگان مىتابد ، اشعّه و
--> ( 1 ) . ر . ك : ص 194 ح 587 .